Expo: Artefact. Van 13 februari tot 1 maart

This Rare Earth. Stories from Below

Aardbevingen aan den lijve ondervinden

Een kleine week voor de opening van Artefact treffen we enkele kunstenaars in het STUK die druk in de weer zijn hun kunstwerken te installeren. En ook curatoren Karen Verschooren en Ils Huygens, want zij willen ons nu al een preview geven in de tentoonstelling. Manuel Sintubin, professor geodynamica aan de KU Leuven, is er ook bij, want als er één iemand een kijk heeft op de (materie onder de) aarde, is hij het. En laat het thema op Artefact net dat zijn: welke verhalen hebben geologische elementen ons te vertellen? 

Een kijkje op de vingers van kunstenaars, druk in de weer om hun kunstwerk klaar te krijgen

Karen Verschooren: “Artefact belicht de verhouding van de mens tot de stenen en mineralen die zich onder onze voeten bevinden. De mens is echter onlosmakelijk verbonden met de materie onder die aardkorst. Dat is de focus van deze tentoonstelling. Verschillende kunstenaars geven – elk op hun eigen, geëngageerde manier – vorm aan het thema en brengen de verhalen van de ondergrondse materialen tot leven.”

Manuel Sintubin: “Het opzet van de expo is iets waar ik als geoloog/wetenschapper ook mee te maken heb. In het verleden bestudeerden we voornamelijk ‘dode’ materie, fossielen en mineralen. Dat de mens een wezenlijk deel uitmaakt van dat verhaal, was precies minder belangrijk. Vanuit mijn fascinatie  voor aardbevingen, bestudeerde ik oorspronkelijk de (natuurlijke) ‘seismiciteit’ in Griekenland en Turkije, en volg ik al jaren de aardbevingen in Groningen ten gevolge van gasboringen. Het is van belang dat wetenschappers de mensen betrekken in het grotere verhaal van de aardgaswinning, want het zal je maar gebeuren dat er zich weer een aardbeving voordoet, en je weer een schadeclaim moet indienen omdat je huis verzakte … ”

Prof. Manuel Sintubin

"Het zal je maar gebeuren dat er zich weer een aardbeving voordoet ... "

Prof. Manuel Sintubin

The Intimate Earthquake Archive

Toeval of niet, we botsen op kunstenares Sissel Marie Tonn, die je zowel de fysieke en mentale impact van de gecreëerde aardbevingen in Groningen laat ervaren. Er ontstaat onmiddellijk een geanimeerd gesprek tussen de Deense kunstenares en de Leuvense prof: het artistieke onderzoeksproject van Marie Tonn en de wetenschappelijke lijnen van de prof geodynamica kruisen elkaar hier. We konden het nog niet uittesten helaas, maar The Intimate Earthquake Archive is een interactieve participatieve installatie: op Artefact krijg je een vest aan die trillingen genereert wanneer je over het binnenplein van het STUK loopt. Hiervoor keren we graag nog eens terug.

Sissel Marie Tonn: The Intimate Earthquake Archive, 2016

Taste of a Stone

Op de bovenste verdieping van het STUK staan werken die de bovenste laag van de aarde belichamen. Ook hier ‘beleef’ je kunst!  We zien een museale binnentuin van witte stenen, een wandtapijt met een botanische tekening en luchtplantjes. Het is een werk van Otobong Nkanga, over de interrelaties tussen mens en steen.

Ils Huygens: “Net als bij de The Intimite Earthquake Archive speelt het stenenlandschap Taste of a Stone met je tactiele ervaring. Je mag letterlijk in de witte keien gaan staan. Otobong voegt kalksteentegels en zwerfstenen toe aan het landschap, want materie verandert voortdurend. En op de expo krijg je ook nog een steen in je hand van de kunstenares Ilana Halperin. Ondertussen wordt er een brief voorgelezen met een overpeinzing van Ilana, over de stenen die aanwezig zijn in Leuven, en hoe die zich verhouden tot ons, en ons lichaam.”
Manuel herkent de fascinatie voor stenen, en heeft een kleine praktische tip bij het kunstwerk: “Zet er een bordje bij: ‘Gelieve het perk te betreden’.” (lacht)

Otobong Nkanga: Taste of a Stone, 2016
'Gelieve het perk te betreden'

Wolf Lake on the Mountains

De kunstwerken op de lagere verdiepingen zakken dieper in de aardkost. Justin Bennett maakte een docu-fictie-installatie van het Kola Super-Deep Borehole in de Sovjet-Unie, het diepste gat in de aarde, meer dan 12 km diep. Doel van de onderzoekssite  was informatie verzamelen over de geologie van de aarde. De plaats werd verlaten in 2008, en het verwonderde Justin Bennett dat het leek alsof de mens nog maar net vertrokken was toen hij het veel later bezocht. Hij creëerde een verhaal met het personage Viktor, een geoloog die op de site bleef ook nadat het project was opgedoekt.

Manuel:  “Nergens anders ter wereld is het mogelijk om dieper in de grond te boren, omwille van de temperatuur. En wetenschappers maken óók een beeld van hoe de aarde er van binnen uitziet; het is niet helemaal duidelijk wat er in de kern gebeurt. Geologen mogen dan al met een boor of ‘probes’ (sondes) onder de grond gaan; we kunnen niet zelf en niet écht diep in de grond zakken. Het is en blijft een mysterie, de wereldbol.”

Justin Bennett en Manuel Sintubin 

Geological Survey of Greys

“Zeer mooi gedaan,” vindt Manuel als we het kleurrijke werk van Cecilia Jonsson  passeren, Prospecting: A Geological Survey Of Greys.

Karen: “Stalen gesteente die uit een 170 meter diep boorgat in Noorwegen werden opgehaald, werden door Jonsson microscopisch onderzocht aan de hand van slijpplaatjes. Duizend foto’s van de slijpplaatjes werden geordend volgens hun rode, groene en grijze tonen. De folies met de fotomicrografen van deze gesteentes zijn op de ramen geplakt en met het lichtinval ontstaat er een optisch spel tussen de bezoeker, de werken en de ruimte.”  

Manuel: “Hier zullen geologen graag met elkaar in discussie gaan over welke microstructuren de foto’s tonen. Misschien moet ik toch maar overwegen om de expo te bezoeken met mijn studenten … ?”

Cecilia Jonsson. Prospecting: A Geological Survey of Greys, 2017

Rondleiding

Karen en Ils leiden ons verder rond in wat er nog allemaal in opbouw is voor de expo. Er zitten bijvoorbeeld nog speciale moddervazen, kopertekeningen, goden en demonen in. Een tip: neem een rondleiding, want je ziet zoveel meer als je uitleg krijgt bij wat je ziet. Met dank aan de curatoren Karen en Ils die dat nu al voor ons deden.



Artefact is een initiatief van provincie Vlaams-Brabant in samenwerking met Stad Leuven
STUK wordt ondersteund door de Vlaamse Overheid 


Geschreven op: 09 februari 2018 in: expo
Geschreven door: Hedwig Bogaerts

Praktisch

maandag 19 februari 2018
Kunstencentrum STUK | Leuven
Waar Kunstencentrum STUK
Leuven
Organisatie Kunstencentrum STUK
maandag 19 februari 2018
Kunstencentrum STUK | Leuven
Waar Kunstencentrum STUK
Leuven
Organisatie Kunstencentrum STUK